Projemiz kapsamında Artvin bölgesinde yetişen endemik tıbbi ve aromatik bitki olan  Hypericum L. ve Ruscus bitkilerinin labaratuvar çalışmaları uluslararası ortaklarımızla yapılarak tanınırlığı ve tıbbi aromatik bitkilerin önemi noktasında yaygınlaştırma faaliyetleri yapılmıştır.

Arazi Çalışmaları ve Bitki Örneklerinin Elde Edilmesi

Hypericum L. cinsi, dünyada yaklaşık 470 tür ile temsil edilmekte olup, bunlardan 10’u Avrupa’da, 96’sı ise Türkiye’de bulunmaktadır. Türkiye’de bulunan 96 türün 43’ü endemik, 13’ü ise odunsu karakterlidir. Hypericum androsaemum, 30–90 cm boylanabilen çalı formunda bir türdür. Yaprakları 4–9 cm uzunluğunda, sapsız ya da tabanı gövdeyi saran nitelikte; çanak yaprakları 8–12 mm, taç yaprakları 6–10 mm, stamenleri ise taç yapraklardan biraz daha kısadır. Tür, yaprak döken özelliğe sahiptir ve meyveleri 7–10 mm boyutlarında, silindirik-elipsoidal ya da küresel formda olup kırmızıdan siyaha dönen renktedir. Çiçeklenme dönemi Haziran–Temmuz aylarıdır. 150–1300 m rakımlar arasında, orman açıklıkları ve dere kenarlarında yetişmektedir. Kuzey Anadolu’da görülebilen Hypericum androsaemum örnekleri, Artvin’in Hopa ilçesinde 160 m rakımdan, Haziran–Ağustos 2022 ve 2023 döneminde toplanmıştır. Çiçeklenmenin örnekleme süresi boyunca devam etmesi nedeniyle, meyve gelişiminin çiçeklenme başlangıcıyla eşzamanlı olarak tamamlanabilmesi amacıyla örnekler kontrollü ve sürdürülebilir bir şekilde haftalık aralıklarla toplanmıştır. İlk aşamada çiçekler; ardından çiçek ve meyveler, yapraklar ve olgunlaşmakta olan meyveler; sonrasında ise birincil sürgünler, odun dokusu ve kabuk örneklenmiştir. Arazi çalışmaları sonucunda elde edilen örnekler -80 ºC’de dondurulmuş, ardından düşük basınç altında liyofilizatör cihazında süblimasyon yöntemiyle kurutulmuş, toz haline getirilmiş ve -40 ºC’de depolanmıştır.

Proje kapsamında incelenen diğer bitki cinsi Ruscus L. olup, bu cins dünyada 6, Türkiye’de ise 4 tür ile temsil edilmektedir. Ruscus colchicus, yavaş büyüyen, herdemyeşil (koyu yeşil yaprakları aslında yassılaşmış, cladode adı verilen metamorfoze olmuş gövde yapılarıdır), yayılan çalı formunda çok yıllık bir türdür. Gövdesi basit, hemen hemen dik, 35–50 cm boyundadır. Yaprakları 5x13 cm boyutlarındadır. Gerçek yapraklarının koltuklarında yaklaşık 8 mm boyunda yeşil çiçekler bulunur. Meyveleri kırmızı renkte olup 1 cm’ye kadar ulaşabilmektedir. Rizom şeklindeki kök yapısı, türün yayılmasına olanak sağlamaktadır. Ruscus colchicus, Kafkasya kökenli olup, yaprak döken ormanlarda ve koruluklarda yer örtücü olarak bulunmaktadır. Bölge için endemik olmamakla birlikte nadir bir tür olarak değerlendirilmektedir. Giresun, Rize ve Artvin illerinde yayılış gösteren Ruscus colchicus örnekleri, 2023 yılının vejetasyon dönemi olan Temmuz–Ağustos aylarında toplanmıştır. Toplanan örnekler düşük basınç altında liyofilizatör cihazında süblimasyon yöntemiyle kurutulmuş ve -40 ºC’de depolanmıştır.

Proje kapsamında gerçekleştirilen bilimsel araştırma faaliyetleri sonucunda, seçilmiş Tıbbi ve Aromatik Bitkiler üzerinde yeşil ekstraksiyon yöntemleri ile uçucu ve fenolik bileşiklerin belirlenmesine yönelik yeni ve gelişmiş bir anlayış kazanıldı. Ayrıca bu bitkilerin ayrıştırılması ve analizine dair güncel yöntem ve teknikler öğrenildi, biyolojik aktivite uygulamalarına ilişkin iyi örnekler gözlemlendi ve elde edilen bu uygulamalar farklı kurum ve ortamlara aktarıldı. Her bir ortak kurum, alanındaki uzmanlığı doğrultusunda diğer kurumlarla bilgi ve deneyim paylaşımında bulundu; böylece proje sonunda tüm kurumlar bu tür araştırmalar hakkında daha geniş bilgiye sahip oldu ve edindikleri bilgileri gençlere aktararak onların da bu alandaki farkındalıklarını artırdı. Faaliyetler kapsamında eğitim çalışmaları, blended mobility etkinlikleri ve atölyeler düzenlendi, katılımcıların seyahat sigortası yaptırmaları teşvik edildi ve şehir haritaları ile ön bilgiler ev sahibi kurumlar tarafından sağlandı. Tüm etkinlikler ilgili proje ortağı tarafından organize edildi, gerekli mekân, araç ve belgeler ev sahibi kurumlar tarafından temin edildi ve özellikle proje çıktılarını üretme sürecinde yer alan uzmanların bu faaliyetlere aktif katılımı sağlanarak elde edilen sonuçların niteliği artırıldı.